7 BÀI HỌC NUÔI DẠY CON TỪ ESTHER WOJCICKI: ĐỪNG LÀM THAY NHỮNG ĐIỀU CON CÓ THỂ TỰ HỌC

Nuôi dạy một đứa trẻ trưởng thành không đồng nghĩa với việc bảo vệ con khỏi mọi khó khăn. Đôi khi, điều cha mẹ cần làm lại là lùi về phía sau một chút để con có cơ hội tự lựa chọn, tự trải nghiệm, mắc lỗi và học cách chịu trách nhiệm. Đây cũng là một trong những góc nhìn đáng suy ngẫm từ Esther Wojcicki – nhà giáo dục, tác giả cuốn How to Raise Successful People và người xây dựng triết lý parenting TRICK.

Esther Wojcicki là ai?

Esther Wojcicki là một nhà giáo dục, nhà báo người Mỹ, nổi tiếng với nhiều năm làm việc trong lĩnh vực giáo dục và với cuốn sách How to Raise Successful People. Bà cũng được biết đến qua hành trình nuôi dạy ba người con: Susan Wojcicki – cựu CEO YouTube, Anne Wojcicki – đồng sáng lập 23andMe và Janet Wojcicki – hiện là Giáo sư Nhi khoa tại University of California, San Francisco.

Tuy nhiên, điều đáng quan tâm không phải câu hỏi “Làm sao để nuôi một đứa trẻ trở thành CEO?”. Thành công của một con người luôn chịu ảnh hưởng từ rất nhiều yếu tố. Giá trị đáng tham khảo hơn nằm ở cách Esther nhìn về niềm tin, tính tự lập, trách nhiệm và mối quan hệ giữa cha mẹ với con.

Trong How to Raise Successful People, bà gọi triết lý của mình bằng từ TRICK, đại diện cho Trust – tin tưởng, Respect – tôn trọng, Independence – độc lập, Collaboration – hợp tác và Kindness – tử tế. Cốt lõi của cách tiếp cận này đối lập với việc cha mẹ kiểm soát hoặc can thiệp quá sâu vào cuộc sống của trẻ.

1. Be Brave: Cho con cơ hội tin rằng “mình làm được”

Khi cha mẹ liên tục nhắc trẻ rằng mọi thứ đều nguy hiểm, con rất dễ hình thành cảm giác mình chưa đủ khả năng để tự làm. Ngược lại, khi được trao những nhiệm vụ phù hợp với độ tuổi, trẻ dần nhận ra rằng mình có thể quan sát, lựa chọn, xử lý vấn đề và chịu trách nhiệm cho hành động của mình.

Trao quyền không đồng nghĩa với bỏ mặc. Cha mẹ vẫn quan sát và tạo giới hạn an toàn, nhưng không cần xuất hiện để giải quyết tất cả mọi việc trước khi con kịp thử.

2. Start Early: Tính tự lập không bắt đầu khi con đã lớn

Nhiều gia đình bắt đầu yêu cầu con tự lập khi trẻ bước vào tiểu học hoặc tuổi thiếu niên. Nhưng tính tự lập không phải một kỹ năng có thể bật lên theo yêu cầu.

Nó được hình thành từng chút từ những trải nghiệm rất sớm: được lựa chọn, được tự làm những việc phù hợp, được hoàn thành một 7-bai-hoc-nuoi-day-con-esther-wojcickitrách nhiệm nhỏ và được cảm nhận rằng người lớn tin tưởng mình.

Trong định hướng giáo dục của Sunshine Village, sự tự lập, cảm xúc, khả năng khám phá và thói quen học tập cũng được xem là những nền tảng cần được hình thành xuyên suốt quá trình phát triển thay vì chờ đến một độ tuổi nhất định mới bắt đầu.

3. Speak Your Mind: Muốn con chia sẻ, trước hết người lớn phải biết lắng nghe

Một mối quan hệ tốt giữa cha mẹ và con không được xây dựng từ việc người lớn luôn có câu trả lời đúng. Nó được xây dựng khi trẻ biết rằng mình có thể đặt câu hỏi, nói ra suy nghĩ, bất đồng và vẫn được lắng nghe.

Khi còn nhỏ, con kể cho chúng ta những chuyện tưởng như rất vụn vặt. Nhưng chính cách người lớn phản hồi trong những cuộc trò chuyện ấy sẽ quyết định liệu khi lớn hơn, con còn muốn mang những câu chuyện quan trọng trở về nhà hay không.

4. Stay Together: Gắn kết gia đình cần được xây dựng bằng sự hiện diện

Trẻ có thể học kiến thức ở trường, kỹ năng trong những chương trình khác nhau và tiếp xúc với rất nhiều người khi lớn lên. Nhưng gia đình vẫn là nơi đầu tiên trẻ học về sự tin tưởng, cảm giác thuộc về và cách một mối quan hệ được duy trì.

Dành thời gian cho con không nhất thiết phải biến mọi khoảnh khắc thành “thời gian giáo dục”. Đôi khi, điều trẻ cần chỉ là sự hiện diện đủ trọn vẹn của người lớn: cùng ăn một bữa cơm, cùng trò chuyện hoặc biết rằng khi cần, mình có thể tìm đến cha mẹ.

5. Be Sane About Screen Time: Công nghệ cần nguyên tắc, không chỉ cần cấm đoán

Thiết bị điện tử đã trở thành một phần của môi trường sống hiện đại. Vấn đề không còn đơn giản nằm ở câu hỏi “có nên cho con sử dụng hay không”, mà là trẻ sử dụng với mục đích gì, trong bao lâu và việc sử dụng đó đang thay thế điều gì trong đời sống của con.

Cha mẹ cần thiết lập giới hạn rõ ràng và nhất quán, đồng thời giúp trẻ từng bước hình thành khả năng tự quản lý thay vì chỉ phụ thuộc vào việc người lớn kiểm soát.

Đây cũng là một trong những nhóm vấn đề được Sunshine Parenting xác định cần tiếp tục đồng hành cùng gia đình khi trẻ bước sang tuổi học đường và tuổi thiếu niên.

6. Own Your Mistakes: Đừng lấy mất cơ hội học từ sai lầm của con

Khi con quên một việc, lựa chọn chưa đúng hay gặp thất bại, phản xạ tự nhiên của cha mẹ thường là nhanh chóng giúp con sửa lại mọi thứ.

Nhưng nếu lần nào người lớn cũng đứng ra giải quyết, trẻ có thể tránh được một vài hậu quả trước mắt nhưng đồng thời cũng mất đi cơ hội học cách chịu trách nhiệm.

Esther Wojcicki nhiều lần nhấn mạnh việc trao cho trẻ quyền tự quyết và cơ hội học từ thất bại như một phần quan trọng trong quá trình hình thành tính độc lập.

7. Don’t Be Afraid of Unhappiness: Đừng cố tạo cho con một tuổi thơ không có nỗi buồn

Một trong những áp lực lớn của cha mẹ hiện đại là mong con luôn vui vẻ. Khi con thất vọng, thua cuộc, bị từ chối hoặc gặp khó khăn, người lớn dễ cảm thấy mình đã làm điều gì đó chưa đúng.

Nhưng cuộc sống của một đứa trẻ cũng cần có những lần không như ý. Mục tiêu của giáo dục không nên là loại bỏ mọi cảm xúc khó chịu khỏi cuộc đời con, mà giúp con từng bước hiểu mình đang cảm thấy gì, biết tìm sự hỗ trợ khi cần và phát triển năng lực đi qua những trải nghiệm không dễ dàng.

Cha mẹ không cần đi thay con, nhưng con cũng không cần lớn lên một mình. Có một ranh giới rất tinh tế trong hành trình làm cha mẹ: giúp quá nhiều, con khó tự lập; lùi lại quá xa, con có thể cảm thấy mình phải đối diện mọi thứ một mình.

Điều quan trọng không nằm ở việc lúc nào cũng can thiệp hay lúc nào cũng để con tự giải quyết. Cha mẹ cần hiểu con đủ sâu để nhận ra: khi nào con thực sự cần hỗ trợ, khi nào con chỉ cần được lắng nghe và khi nào người lớn nên lùi lại để con tự bước tiếp.

Đây cũng là tinh thần mà Sunshine Village Academy muốn đưa vào hành trình giáo dục. Nhà trường không nhìn việc học của một đứa trẻ tách rời khỏi gia đình. Trong định hướng Sunshine Parenting, Sunshine Village xác định vai trò của mình không chỉ là đồng hành với trẻ trong trường học, mà còn cùng phụ huynh hiểu hành vi, cảm xúc, nhu cầu và những thay đổi của con trong từng giai đoạn trưởng thành.

Với học sinh ở độ tuổi Academy, những câu hỏi ấy tiếp tục thay đổi: khi nào cha mẹ nên giúp và khi nào cần lùi lại? Làm sao để con tự học, chịu trách nhiệm, quản lý thời gian, đối diện áp lực, hiểu bản thân và dần làm chủ những lựa chọn cho tương lai? Đây cũng chính là những nhóm chủ đề được đặt trong định hướng Parenting dành cho phụ huynh có con từ 6–18 tuổi của Sunshine Village Academy.

Một ngôi trường có thể đồng hành với trẻ nhiều giờ mỗi ngày. Nhưng để một đứa trẻ lớn lên vững vàng, giáo dục cần tiếp tục cả khi con trở về nhà.

Đó cũng là tinh thần của thông điệp “It takes a village to raise a child” – Cần cả một ngôi làng để nuôi dạy một đứa trẻ mà Sunshine Village theo đuổi: nhà trường hiểu trẻ, cha mẹ hiểu con và cả hai cùng tìm một cách đồng hành phù hợp hơn.